!
شعر، بنیاد فرهنگ ایران
گفتگوی سیمافکر با محمد مهدی سیار

شعر فارسی بعد از نیما دیگر به گذشتۀ خویش بازنگشت‪ .‬نوآوری مهیب نیما‪ ،‬فرم زبانی و ادبی شعر‬ ‫هزارسالۀ فارسی را آشفت‪ .‬نیما یوشیج در توضیح اینکه زبان و ادبیات فارسی چه نیازی به فرم ‫جدیدی دارد میگوید زبان فارسی خسته از صورت‌های خیالین کهن‪ ،‬در جستجوی صورتی جدید‬ ‫است‪ .‬این صورت‌های جدید که نیما از آن صحبت می‌کند پس از انقالب مشروطه ممکن شد‪ .‬اگر‬ ‫مشروطه و مبارزاتش نبود کدام نیما‪ ،‬اخوان‪ ،‬سهراب یا فروغ سر بر می‌آوردند؟ هم عصران و پیروان ‫نیما با جریانهای بعدی شعر فارسی در زبان‌آوری و زبان‌ورزی‪ ،‬یکدیگر را آزمودند و هرکدام در‬ ‫بلند و پست صد سال اخیر خویش‪ ،‬آثار درخشانی آفریدند‪ .‬اما از این همه تنها اندکی از شاعران ‫توانستند هر دو فرم شعری را با خود حمل کنند‪ .‬شاملو هیچ وقت غزل خوبی نساخت همانطور که ‫حسین منزوی یا شهریار‪ ،‬شعر سپید یا نیمایی درخشانی نسرودند‪.‬‬
‫این تن‌ندادن به شکل جدید ادبیات از ناتوانی یا مخالفت شدید نبود‪ .‬سرودن شعر نیمایی یا آزاد‪،‬‬ ‫زندگی خویش را می‌طلبید‪ .‬آنکه از دوران کودکی خویش با سنت‌های شعر فارسی مأنوس بود‬ ‫نمی‌توانست یک‌باره و بی‌مقدمه شعری با فرمی دگرگون بسازد‪ .‬نیما که روزگار جدیدی برای شعر‬ ‫فارسی ساخت در جهان و تجربۀ متفاوتی هم زندگی می‌کرد‪ .‬با این همه اما صورت‌های خیالی‬ ‫تصاویری که شاعران کهن و معاصر فارسی را به یکدیگر پیوند میداد وجود داشت‪ .‬وفاداری شاعران ‫نیمایی به تصاویر کلاسیک زبان فارسی عامل اصلی این گردهمایی بود‪ .‬شاملو آمد و با خویش شعر‬ ‫سپید را آورد‪ .‬شاعرانی که تا پیش از او توان بریدن از سنت و بزرگترین نماد شعر کالسیک فارسی ‫که وزن باشد را نداشتند حاال آزادانه شعر سپید فارسی می‌گفتند‪ .‬با ورود شاملو‪ ،‬هوشنگ ایرانی و‬ ‫شاعرانی که به سردمداری شعر سپید یا شعر موج نو شهرت یافتند؛ این خوشنشینی تمام شد‪.‬اما‬ زبان فارسی در گرو تصاویر سیاسی اجتماعی ‪ 28‬مرداد ‪32‬مانده بود و نمی‌توانست تصویر جدید‬ ‫ببیند‪.‬‬
‫اما نسل جدید شاعران بعد از انقلاب‪ ،‬اولین شاعرانی هم بودند که هر دو فرم را پیش کشیدند‪.‬‬ ‫سلمان هراتی‪ ،‬قیصر امین‌پور و سیدحسن حسینی در هر دو شکل شعر زبان فارسی‪ ،‬آثار درخشانی‬ ‫دارند‪ .‬این زبردستی و توانایی در زبان و فرم هنری تنها با تمرین شعر یا ذوق سلیم ممکن نیست ‫بلکه زیست متفاوت و زندگی دیگری می‌طلبد‪ .‬نسل نوی شاعرانی که باانقلاب اسلامی شناخته‬ ‫شدند زندگی دیگری داشتند‪ .‬عمر مثلث بی‌نظیر سلمان و قیصر و سید حسن چندان نپایید اما‬ ‫بی‌درنگ در بنیاد شعر معاصر دست نیافتنی هستند‪.‬‬ ‫آغاز نهصت اسلامی تا پایان دفاع مقدس‪ ،‬بستگی خیال را باز کرد‪ .‬قصیده‌های طاهره صفارزاده‪،‬‬‫رباعی‌های سیدحسن حسینی ‪ ،‬غزل‌های قیصر‪ ،‬نیمایی‌های موسوی گرمارودی و سپیدهای سلمان ‫هراتی جلوه‌های گوناگون خطبۀ پانزدهم خرداد امام خمینی و انقلاب اوست‪ .‬پس از جنگ‪ ،‬دست ‫شاعر و نویسنده پر بود از صورتهای خیالی انسانیْ که در طول حدود بیست سال مبارزه به دست‬
‫آمده بود‪ .‬گویا تمام فرم‌های شعر فارسی با انقالب به یکدیگر می‌رسند و می‌توانند یکدیگر را در‬ ‫شاعران انقلاب ملاقات کنند‪.‬‬
‫حالا و پس از جنگ ما با رژیم صهیونیستی فرصتی است تا دربارۀ شعر فارسی بعد از انقلاب و‬ ‫امکانی که در زبان شعر ما پدید آمده است گفتگو کنیم‪ .‬رویارویی ما با رژیم صهیونیستی از هفتم ‫اکتبر تا امروز تداوم داشته اما شعر فارسی جز معدودی پیش نیامده است‪ .‬این گفتگو تلاشی است ‫برای درک شعر انقالب و امکانات تازه‌ای که پیش روی آن قرار دارد‪.‬‬



تعداد بازدید : 396
دیدگاهتان را بنویسید
نام

ایمیل

متن پیام ارسـال دیدگـاه
ویدئو رسانه سیمافکر، وب سایتی است که از سال ۹۲ تا کنون فعالیت خود را در زمینه فرهنگ، سیاست و علوم انسانی به صورت انتشار ویدئو فیلم، آغاز کرده است. رسالت حقیقی سیمافکر تلاش برای بازگشایی امکان گفت و گو در فضای فکری ایرانِ امروز است.
سردبیر: محمدرضا علی‌حسینی شورای سردبیری: اباصالح تقی‌زاده طبری، سیدباقر نبوی ثالث، سیدمحمد سیدمحسنی، محمد فیضی ارتباط با ما
تمامی حقوق این سایت متعلق به مرکز سینمایی امروز می‌باشد